Kto płaci za badania do książeczki sanepidowskiej: pracownik czy pracodawca?

Podstawowe informacje i procedury
2 lipca 2026
5 lipca 2026
Kto płaci za badania do książeczki sanepidowskiej: pracownik czy pracodawca? Kto płaci za badania do książeczki sanepidowskiej: pracownik czy pracodawca?

Podjęcie pracy w gastronomii, branży spożywczej czy medycznej wymaga uzyskania orzeczenia sanitarno-epidemiologicznego. Jednym z pierwszych pytań, jakie zadają sobie kandydaci, jest związane z tym, kto właściwie płaci za badania do książeczki sanepidowskiej – pracownik czy pracodawca? Odpowiedź na to pytanie znajduje się w poniższym artykule. 

Co mówią aktualne przepisy? 

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, a dokładnie z Ustawą o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, obowiązek pokrycia kosztów badań sanitarno-epidemiologicznych spoczywa na pracodawcy. Przepisy te jasno określają, że to podmiot zatrudniający jest odpowiedzialny za sfinansowanie zarówno samych badań laboratoryjnych, jak i wizyty u lekarza medycyny pracy, który ostatecznie wystawia orzeczenie sanitarno-epidemiologiczne.

Należy stanowczo podkreślić, że pracodawca nie ma prawa potrącić tych kosztów z wynagrodzenia pracownika. Badania te traktowane są na równi z badaniami wstępnymi, okresowymi i kontrolnymi, które zawsze odbywają się na koszt firmy. 

Sytuacja osób poszukujących pracy

Mimo że prawo wyraźnie chroni zatrudnionych, rzeczywistość rynkowa często wygląda inaczej, szczególnie w przypadku osób dopiero szukających pracy. W wielu ogłoszeniach o pracę można spotkać się z wymogiem posiadania tzw. książeczki sanepidowskiej.

Jeśli kandydat zdecyduje się na wykonanie badań na własną rękę, zanim jeszcze znajdzie zatrudnienie, koszty tych badań ponosi z własnej kieszeni. Jest to wydatek, który znacząco zwiększa szanse na znalezienie pracy, jednak przyszły pracodawca nie ma obowiązku zwrotu tych kosztów, jeśli badania zostały wykonane przed nawiązaniem stosunku pracy lub bez odpowiedniego skierowania. 

Praktyczne porady dla pracowników i kandydatów 

Warto trzymać się kilku sprawdzonych zasad: 

  1. Zawsze proś o skierowanie na badania. Zanim udasz się na badania sanitarno-epidemiologiczne, upewnij się, że otrzymałeś od przyszłego pracodawcy skierowanie.
  2. Zachowuj wszystkie rachunki i faktury. Jeśli pracodawca poprosi Cię o samodzielne opłacenie badań z obietnicą zwrotu środków po podpisaniu umowy, koniecznie poproś o fakturę wystawioną na dane firmy (lub na siebie, po wcześniejszym uzgodnieniu procedury zwrotu).
  3. Weryfikuj wymagania w ogłoszeniach. Jeśli pracodawca wymaga już gotowego orzeczenia, pamiętaj, że robisz to na własny koszt w celu podniesienia swoich kwalifikacji na rynku pracy. 

Podsumowanie 

Odpowiedź na pytanie dotyczące tego, kto płaci za badania do tzw. książeczki sanepidowskiej, zależy od momentu ich wykonywania. Jeśli posiadasz już skierowanie od firmy, w której podejmujesz pracę – za badania płaci pracodawca. Jeśli jednak wyrabiasz dokument profilaktycznie, aby uatrakcyjnić swoje CVkoszty pokrywasz samodzielnie

Źródła i bibliografia